Skip to content

Βασικά Καλησπέρα σας (1982)

April 16, 2013

Image

Υπόθεση :

«Δύο πειρατικοί ραδιοσταθμοί, εκ των οποίων ο ένας βάζει λαϊκά άσματα και ο άλλος ροκ μουσική, ανταγωνίζονται για την πρωτιά στην ακροαματικότητα. Ο ανταγωνισμός γίνεται βαθμηδόν όλο και πιο σκληρός, αλλά ξάφνου τα πράγματα αλλάζουν ρότα καθώς ο μεγαλοδύναμος έρως παρεμβαίνει και κάνει το θαύμα του. Η Μπέττυ, που είναι μέλος της ομάδας που έχει εκπομπή στο Ράδιο 69, ερωτεύεται τον Πάνο που είναι μέλος της ομάδας που έχει στήσει το Ράδιο Καψούρα. Ο Στάθης, ένας φίλος του Πάνου, φλερτάρει με την Κούλα που δουλεύει στο σούπερ-μάρκετ της γειτονιάς και στην οποία αφιέρωνε σχεδόν όλα τα τραγούδια.»

Αυτό είναι το description της ταινίας όπως το βρήκα στο Internet και το οποίο υποθέτω ότι είναι αντιγραμμένο από το οπισθόφυλλο της βιντεοκασέτας. Ας  διορθώσω μερικά δεδομένα προκειμένου να στέκουν τουλάχιστον.

  1. Οι δύο ραδιοσταθμοί δεν ανταγωνίζονται για την πρωτιά στην ακροαματικότητα καθώς απευθύνονται σε διαφορετικό κοινό (θα το συζητήσω παρακάτω). Οι δύο πειρατικοί σταθμοί ανταγωνίζονται ως προς την εμβέλεια τους αλλά κυρίως για το ποιος θα εκπέμπει στην συγκεκριμένη συχνότητα.
  2. Δεν ευθύνεται ο έρωτας για την παύση του ανταγωνισμού και για το μόνοιασμα των δύο ομάδων-παρεών. Αλλά η συνειδητοποίηση του ότι δεν υπάρχουν πράγματα τα οποία τους χωρίζουν αλλά που τους ενώνουν. Αυτά είναι η αγάπη για την μουσική, τον χορό, τα parties, αλλά και την ραδιοπειρατεία( το τελευταία αποσιωπάται λόγω του ότι είναι παράνομο)
  3.  Ο σταθμός δεν ονομάζεται «Ράδιο 69» αλλά «Studio 69».
  4. Η Κούλα ( Καίτη Φίνου) δεν δουλεύει στο super-market της γειτονιάς. Σε κανένα σημείο της ταινίας δεν φαίνεται ότι η Κούλα καν εργάζεται. Υπάρχει σύγχυση με την ταινία «Ραδιοπειρατή Αγάπη μου»(1986) στην οποία η Λίζα (Καίτη Φίνου) εργάζεται στο mini-market της οικογένειας της.

Τα παραπάνω είναι μερικές διορθώσεις προς αποκατάσταση της ορθής διατύπωσης του φτωχού εξ ορισμού description.

Θα επιχειρήσω τώρα να θέσω το πλαίσιο της ταινίας.

Τα πολιτισμικά στοιχεία που η ταινία αξιοποιεί είναι:

       I.            Η ραδιοπειρατεία.

Η ραδιοπειρατεία δεν είναι ένα νέο φαινόμενο στην Ελλάδα το 1982. Στη δεκαετία του 1960, παράλληλα με την κρατική ραδιοφωνία, άρχισε να αναπτύσσεται η λεγόμενη “ραδιοπειρατεία”, δηλαδή η παράνομη εκπομπή ραδιοφωνικού σήματος και προγράμματος, από τους “ραδιοερασιτέχνες” ή “ραδιοπειρατές” ή “ραδιόφιλους”. Οι ραδιοπειρατές εξέπεμπαν στα μεσαία κύματα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας αποκτώντας φανατικούς ακροατές. Ένας από τους πιο θρυλικούς ραδιοπειρατές της εποχής είναι ο Geronimo Groovy, που οι εκπομπές του ακούγονταν πολλές φορές από την Αίγυπτο μέχρι την Ιταλία και που έπαιρνε κάθε χρόνο χιλιάδες γράμματα αλληλογραφίας φανατικών οπαδών σε διάφορες γλώσσες. Ο αριθμός των ερασιτεχνικών ραδιοφωνικών σταθμών πολλαπλασιάστηκε τη δεκαετία του 1970 με τους απόφοιτους των ραδιοτεχνικών και ραδιοηλεκτρολογικών σχολών που πειραματίζονταν με αυτοσχέδιες ηλεκτρονικές κατασκευές και ιδιοκατασκευασμένους ραδιοφωνικούς πομπούς. Οι περισσότεροι μουσικοί ραδιοπειρατές ήταν μαθητές και μετέδιδαν πρόγραμμα με ξένα ροκ και ελληνικά τραγούδια, ενώ είχαν το δικό τους κοινό και έκαναν τηλεφωνικές αφιερώσεις. Ο κάθε πειρατικός σταθμός έβγαινε στον αέρα από τα δωμάτια των ραδιοπειρατών ή το σαλόνι του σπιτιού τους, ενώ γίνονταν και συνεργασίες ραδιόφιλων που νοικιάζανε διαμερίσματα και εγκαθιστούσαν τον ραδιοφωνικό τους σταθμό. Το κυνηγητό από τις αστυνομικές και τις δικαστικές αρχές ήταν έντονο και πολλές φορές γίνονταν κατασχέσεις μηχανημάτων και οι ραδιοπειρατές βρισκόταν κατηγορούμενοι στα δικαστήρια και πλήρωναν μεγάλα χρηματικά ποσά για την ποινή που τους επιβαλλόταν. Η εξάπλωση είναι μεγάλη και περνάει στα FM. Οι περισσότεροι από τους μουσικούς ραδιοπειρατές προέρχονται από τα μαθητικά νεανικά δρώμενα και εκπέμπουν ξένα ροκ και λαϊκά ελληνικά τραγούδια, προσπαθώντας με επιμονή να φτιάξουν το δικό τους επικοινωνιακό χώρο με τις τηλεφωνικές αφιερώσεις ενάντια σε μια αρνητικά δικαστική και αυστηρά αστυνομευόμενη κοινωνία.

Η ραδιοπειρατεία αποτελεί ένα μέρος της νεανικής κουλτούρας της δεκαετίας του 1980.Αν και αρχικά οι ραδιοπειρατές ήταν οι «χομπίστες», με την έννοια της αγάπης για το ραδιόφωνο ως μέσο αλλά και της αγάπης για την τεχνογνωσία της κατασκευής του, στη συνέχεια λόγω του ότι η τεχνοτροπία μεταδόθηκε στη νεολαία ήταν πια πολύ πιο εύκολο σχεδόν για τον καθένα που ήθελε να ασχοληθεί να το πετύχει. Ο Ροκάς, Ο Καρεκλάς (αυτός που άκουγε ντίσκο/ θα αναφερθώ σε άλλο κείμενο για την προέλευση του καρεκλά, έχει τρομερό ενδιαφέρον) και ο Σκυλάς είχε την δυνατότητα με λίγα χρήματα και  λίγη γνώση που συνήθως του την μετέδιδε κάποιος του Πολυτεχνείου ή της Σιβιτανιδίου  να στήσει τον δικό του πομπό και να αξιοποιήσει την δισκοθήκη του και να εκπέμψει στα ερτζιανά. Συνήθως κάποιος διέθετε ένα μικρό δωματιάκι στο σπίτι του όπου εκεί έστηνε τον πομπό και τα μηχανήματα. Αυτό το δωμάτιο γινόταν το κεντρικό σημείο συνάντησης της παρέας προκειμένου να εκπέμψουν, να ακούσουν μουσική, να χορέψουν, να κάνουν τις αφιερώσεις τους και να μιλήσουν ελεύθερα σε ένα μικρόφωνο γνωρίζοντας ότι κυρίως συνομήλικοι, γείτονες και άλλοι θα τους ακούσουν. Ο ροκάς, ο καρεκλάς και ο σκυλάς απευθυνόταν στο δικό του κοινό. Ο ραδιοπειρατής προωθούσε συγκροτήματα και καλλιτέχνες της αρεσκείας του χωρίς να εμπορεύεται φυσικά την μουσική και χωρίς το promotion των εταιριών. Ήταν άριστος γνώστης της μουσικής της εποχής, είχε άμεσες επαφές με τους disc jockeys (D.Js) των νυχτερινών μαγαζιών ή ακόμα ήταν και ο ίδιος D.J. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσε να διαφημίζει μέσα από τον σταθμό το μαγαζί και αντίστροφα. Συνεπώς ο ραδιοπειρατής ασκούσε μεγάλη επιρροή στους θαμώνες του μαγαζιού και ακροατές του σταθμού όσον αφορά την μουσική με την οποία είχε ανάμειξη και κατά προέκταση με όλο το μουσικό στυλ ,τους συμβολισμούς, το «έθος» και τις πολιτισμικές πρακτικές των ατόμων που έχουν υιοθετήσει το συγκεκριμένο στυλ. [1]

Στην ταινία φαίνεται κατά κάποιο τρόπο αυτό μέσα από την σχέση που υπάρχει μεταξύ των ραδιοφωνικών σταθμών και των νυχτερινών κέντρων. Το “Studio 69” κανονίζει party στην Jacky O’,μουσική παίζει ο βασικός D.J του σταθμού ( Γαρδέλης), το κοινό είναι κατά κύριο λόγο είναι οι ακροατές του σταθμού και τα έσοδα του party  μοιρασμένα στο μαγαζί και στο “studio 69”.

       II.  Μουσικές Προτιμήσεις  των νέων (1980-), στυλ και πολιτισμική ταυτότητα των ατόμων μέσα στην νεολαία

«…από το Μιχάλη Μενιδιάτη.. Στην καρδιά μου ήρθες γάντι. Ναι Κούλα! Γάντι!..» και «Barrabasand On the road Again….Rock και Disco φίλοι μου με τον Garry Moore, τον  Dylan,την Olivia Newton John…..Yeah! »

 

Rock και Disco από την μία μεριά (μάλλον συγκεχυμένα στο μυαλό του σεναριογράφου) και Λαϊκά-Σκυλάδικα από την άλλη. Βλέπουμε δύο διαφορετικές κουλτούρες νεανικών ομάδων οι οποίες δρουν στην ίδια περιοχή (προάστια του Πειραιά) και ανήκουν στην ίδια κοινωνική τάξη απαλλάσσοντας έτσι την αντιπαραβολή αυτών των δύο κουλτούρων από ταξικές διαφορές.

Ο ενδυματολογικός κώδικας της παρέα του 69 φαινομενικά δεν ανταποκρίνεται στην εικόνα που έχει κάποιος για τους ροκάδες ή καρεκλάδες του 80 καθώς ούτε περιλαμβάνει πολύχρωμα γυαλιστερά σακάκια και σκαρπίνια χορού του καρεκλά ούτε ανταποκρίνεται στον ενδυματολογικό κώδικα του Rockabily (δες Αστρινάκης (1991)). Αντί αυτού οι χαρακτήρες παρουσιάζονται πιο casual και πιο κοντά στον ενδυματολογικό κώδικα και την νεανική street culture που ήρθε από τις Η.Π.Α. με την Adidas κυρίως. Από την άλλη μεριά ο ενδυματολογικός κώδικας της παρέας του Καψούρα FM αν και παρουσιάζεται αρκετά παρόμοιος με αυτό της παρέας του 69, είναι πιο κοντά στο πρότυπο του Καομπόυ και της αρρενωπότητας. Φυσικά με εξαίρεση των ρούχων που φοράει ο Ψάλτης ο οποίος και αποτελεί «μια κατηγορία ενδυματολογικού κώδικα από μόνος του» και απαιτεί περαιτέρω και διαφορετικού τύπου ανάλυση συνεκτιμώντας τον ίδιο τον χαρακτήρα του ηθοποιού ως άνθρωπο και όχι ως χαρακτήρα στην ταινία. Οι ενδυματολογικές διαφορές θα γίνουν πιο έντονες στην βραδινή έξοδο των παρεών όπου και προσπαθώντας οι Σκυλάδες να το παίξουν Καρεκλάδες κατά την επίσκεψη τους στην Jacky O’ το ντύσιμο τους είναι εντελώς παράταιρο και διαστρεβλωμένο σε σχέση με αυτό των καρεκλάδων.

Ο λεκτικός κώδικας της παρέας του 69 είναι φανερά επηρεασμένος από την ξένη μουσική και το ξένο τρόπο ζωής. Με άλλα λόγια η παρέα σε μια διαδικασία μιμητισμού των ξένων προτύπων ( ταινίες, μουσική, κουλτούρα) χρησιμοποιεί αγγλικές λέξεις και εκφράσεις στις καθημερινές δραστηριότητες. Αντίθετα οι Σκυλάδες παρουσιάζονται ως μη αγγλομαθείς ή καλύτερα ως μη μιμητές των νεόφερτων πολιτισμικών προτύπων. Ο Στάθης θέλοντας να ειρωνευτεί αυτόν τον μιμητισμό των Καρεκλάδων απαντάει στην πρόταση που είπε στα αγγλικά ο Γαρδέλης ρωτώντας τον ειρωνικά: «Αρβανίτικα ξέρεις;».Ο μιμητισμός της παρέας του 69 φτάνει στο σημείο να «μεταφράσει» τα μικρά τους ονόματα στα αγγλικά (Denny,Betty,Daisy,Jimmy).

Παρόλα αυτά οι εκφράσεις και ο επικοινωνιακός κώδικας μεταξύ των νέων και των δύο ραδιοσταθμών παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά. Αυτά είναι οι εκφράσεις που κυκλοφορούν ανά περίοδο στην νεολαία και συνήθως γίνονται κατανοητές μόνο από αυτή. Η τρανή απόδειξη αυτού είναι ακόμα και ο τίτλος της ταινίας που χρησιμοποιεί την λέξη «βασικά», ατάκα που ήταν διαδεδομένη και χρησιμοποιείτο από την νεολαία ως πρόθεμα σε οποιαδήποτε πρόταση. Ο διαφορετικός  λεκτικός κώδικας αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της πολιτισμικής ταυτότητας της νεολαίας και σύμφωνα με τον  D. Hebdige αποτελεί ένα μέσο πολιτισμικής αντίδρασης στην κυρίαρχη κουλτούρα.

 Σε αυτό το σημείο αξίζει να παρατηρηθεί ως προς τα παραπάνω το κοινωνικό προφίλ του Κυριάκου. Το προφίλ του Κυριάκου όπως διαφαίνεται μέσα από τον σχετικά περιορισμένο αλλά σημαντικό του ρόλο ως αρραβωνιαστικό της Κούλας είναι αυτό του «παραδοσιακού» Πειραιώτη της εργατικής τάξης. Ο ανδρισμός παραδοσιακού τύπου, η αρρενωπότητα, ο αστικός θρύλος της «μαγκιά του λιμανιού», το μουστάκι, το γήπεδο, ο Ολυμπιακός και η αθλητική εφημερίδα συνθέτουν έναν τύπο κοινωνικού προφίλ ατόμου που δεν είναι ενταγμένος στις νεανικές κουλτούρες τις εποχής που σχετίζονται με την μουσική αλλά με την κουλτούρα του γηπέδου. Είτε διασκεδάζει στο σκυλάδικο είτε στην ντισκοτέκ είναι και αυτό για τον ίδιο. Συνοδεύει την εκάστοτε φίλη του όπου εκείνη επιθυμεί για να διασκεδάσει και οι κοινωνικές συναναστροφές και κοινωνικοποίηση μέσα στον ελεύθερο χρόνο του ικανοποιείται με την ιδιότητα του οπαδού ποδοσφαιρικής ομάδας. Ο A.Wilson περιγράφει και μελετά αυτή την ασυμβίβαστη ιδιότητα μεταξύ φανατικού  οπαδού ποδοσφαιρικής ομάδας και οπαδού μουσικής σκηνής στην Βρετανία από το 1960 και έπειτα. Παρόλα αυτά δεν μπορεί να σταθεί ούτε θεωρητικά ούτε εμπειρικά αυτή η ασυμβίβαστη ιδιότητα. Ενδεχομένως ο  Wilson μέσα από αυτή την μελέτη επιχειρεί να τοποθετήσει στο ίδιο ακριβώς επεξηγηματικό πλαίσιο μια νεανική κουλτούρα που σύμβολο της είναι η μουσική με αυτή του ποδοσφαίρου. Στην βρετανία του 1960 των Mods ίσως αυτό να είχε εμπειρική τεκμηρίωση, αλλά το 1980 δεν μπορεί να θεωρηθεί ορθό.

       III.            Ηθογραφώντας τα καρέ

  • «..εγώ χτυπώ την πόρτα σου ,η  αγάπη σου η χαμένη..». Η ταινία ξεκινά με ένα πλάνο μιας νοικοκυράς που σιδερώνει σε ένα παλιό σπίτι κάπου στον Πειραιά και το ραδιόφωνο παίζει αυτό το παλιό λαϊκό άσμα το οποίο το παίζει ο πειρατικός σταθμός «Καψούρα».Έπειτα δείχνει συνεργία αυτοκινήτων, εργάτες του λιμανιού και άλλους χειρώνακτες. Αμέσως αμέσως η ταινία θέτει το ταξικό, χωρικό και πολιτισμικό πλαίσιο της ταινίας αποκρυπτογραφώντας το ακροατήριο του σταθμού «Καψούρα». Οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί του σταθμού κάνουν τις δικές τους αφιερώσεις προς τις γυναίκες που επιθυμούν.To background  του δωματίου όπου στεγάζεται ο σταθμός έχει αφίσες από γυμνές φωτογραφίες γυναικών και φωτογραφίες ποδοσφαιριστών.
  • «…Barrabas..on the road again..calling telephone number : nine six nine, nine six,six nine..». Αυτό είναι το «studio 69» και στο μικρόφωνο ο Γαρδέλης με την παρέα του. Όση ώρα ακούγεται το τραγούδι, ο Γαρδέλης πληροφορεί τους ακροατές για το όνομα του τραγουδιού, δίνει τον τηλεφωνικό αριθμό του σταθμού στα αγγλικά, ενώ πλάνα από παιδιά με skate σανίδες και ποδήλατα με ακουστικά και Walkman ακούνε το “Studio 69”. To background του «studio 69» περιλαμβάνει φωτορυθμικά και φωτογραφίες από συγκροτήματα. Στις απεικονίσεις που συνθέτουν τα δωμάτια των ραδιοπειρατών διαφαίνεται μια μεγαλύτερη προσκόλληση στα μουσικά είδωλα από την μεριά των Καρεκλάδων σε σχέση με αυτή των Σκυλάδων που οι τοιχογραφούν με  αφίσες γυμνών μοντέλων και ποδοσφαιριστών.
  • «…σάλτα να σε πάω εγώ στον κούκλο…». Σε αυτό το σημείο ένας «μηχανάκιας» (αυτός δηλαδή που οι κοινωνικές τους συναναστροφές περιστρέφονται γύρω από την αγάπη του για τις μηχανές) φλερτάρει ανεπιτυχώς την Ρένα (Ρένα Παγκράτι) η οποία είναι ερωτευμένη με τον Πάνο από την παρέα του « Ράδιο Καψούρα». Η σκηνή αυτή δεν εξυπηρετεί την πλοκή της ταινίας και φαινομενικά πλεονάζει. Ωστόσο με μία άλλη ματιά θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμφανίζει μια άλλη πλευρά της νεανικής κουλτούρας που συνδέεται γύρω από τις μηχανές και την κουλτούρα που αναπτύχθηκε την δεκαετία του 1980 γύρω από αυτές και είναι εξίσου ή και πιο υπολογίσιμη σε σχέση με τις κουλτούρες που αναπτύχθηκαν  γύρω από την μουσική και από τους ραδιο-πειρατικούς σταθμούς. Αν και η εμπειρική μελέτη δείχνει ότι αυτές οι δύο κουλτούρες δεν ήταν ασυμβίβαστες.
  • « Στάθη στην Καστέλλα μας καβαλάνε…». Με αυτήν την ατάκα του Μιχαλόπουλου πυροδοτείται η κόντρα ανάμεσα στο Studio 69 και στο Ράδιο Καψούρα. Το πρόβλημα είναι ότι και οι δύο ραδιο-πειρατές έχουν καταλάβει την ίδια συχνότητα και ο ένας σταθμός παρεμβάλλεται στον άλλο. Ο Ψάλτης τηλεφωνεί για να τους πει να αλλάξουν συχνότητα αλλά αυτό δεν βρίσκει σύμφωνο το Studio 69.Και οι δύο παρέες έχουν την απαιτούμενη «μαγκιά» για να λογομαχήσουν και να ανοίξουν «εχθρικούς λογαριασμούς». Εκτός των άλλων οι Σκυλάδες αντιμετωπίζουν με περίσσια ειρωνεία τον λεκτικό κώδικα των ατόμων του Studio 69 γεγονός το οποίο εντείνει την μεταξύ τους κόντρα. Οι Σκυλάδες λοιπόν αποφασίζουν να κάνουν Ντου ( εχθρική εισβολή) στο party που διοργάνωσαν οι Καρεκλάδες στην διάσημη ντισκοτέκ Jacky O’.
  • «…Τι είναι εδώ;Ντίσκο ή Σουβλατζίδικο;..» . Αυτός είναι ο ειρωνικός τρόπος με τον οποίο εισέρχεται η παρέα στο Jacky O’.Ο ενδυματολογικός κώδικας των Σκυλάδων είναι ολοφάνερα διαστρεβλωμένος ( όχι σε επίπεδο βέβαια φαρσοκωμωδίας) και φαίνεται ότι δεν είναι σε οικείο περιβάλλον. Και ενώ ετοιμάζεται το «ντου» στον D.J., στην ντίσκο εισέρχεται ο Κυριάκος με την Κούλα ενώ ο Πάνος από το Ράδιο Καψούρα φλέρταρει με την Μπέτυ από το Studio 69. Το ντου ξεκινάει, στο μαγαζί επικρατεί πανδαιμόνιο υπό τους ήχους των Barrabas και την ώρα που οι μάχες μαίνονται ο Πάνος και η Μπέτυ ερωτεύονται σε ένα ρομαντικό χορό ωσάν να μην γινόταν φασαρία και όλα να κυλούσαν κανονικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι αν και η Κούλα άκουγε τον σταθμό της Καψούρας, συμμετέχει στο πάρτυ των Καρεκλάδων μαζί με τον Κυριάκο. Διαφαίνεται εδώ ότι δεν υπάρχει προσκόλληση σε μια από τις δύο ομάδες ούτε για τον Κυριάκο που ανέλυσα πριν αλλά ούτε για την Κούλα. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι ο Πάνος που πήγε για να χαλάσει το party τελικά συναντά την Μπέτυ και απέχει από την εχθροπραξία.
  • «Κούλα μ’ ακούς ; Πολύ κωλόπαιδο ο Κυριάκος!» . Ίσως είναι η πιο διάσημη ατάκα του Στάθη Ψάλτη και μια από τις διασημότερες των ταινιών της δεκαετίας του 1980.Η ατάκα αυτή φανερώνει ότι η παρέα του Στάθη «έφαγε αρκετό ξύλο» και όχι βέβαια από τους Καρεκλάδες, που για αυτό ονομάστηκαν έτσι (επειδή έτρωγαν από όλους ξύλο)  αλλά από τον Κυριάκο. Και αυτό πληγώνει εις διπλούν τον Στάθη.
  • «Οικόπεδα στην Κερατέα..Κατσαρόλες Σίφλερ..». Αυτές είναι οι διαφημίσεις του Ράδιο Καψούρα. Η σκηνή θα μπορούσε να αποτελεί μέρος επιθεώρησης , όπως και άλλες τις οποίες παρέλειψα, αλλά μας δίνει μια σατυρική ιδέα από διαφημίσεις πειρατικών σταθμών. Αυτοί που έζησαν την δεκαετία του 1980 θα θυμούνται τις απάτες που είχαν στηθεί μέσω πειρατικών σταθμών και πωλούσαν οικόπεδα κοντά στην θάλασσα  που ταυτόχρονα απείχαν δέκα λεπτά από το κέντρο. Πολλές προκαταβολές είχαν χαθεί μέσα από αυτήν την απάτη, διότι φυσικά τα οικόπεδα ήταν ανύπαρκτα.
  • «Το επόμενο κομμάτι είναι το Carried Away από την Olivia Newton John..η Μπέτυ το αφιερώνει στον Πάνο» . Με αυτή την ατάκα της Μπέτυ από το Studio 69 εδραιώνεται ο «Σαιξπηρικός» έρωτας μεταξύ της Μπέτυ από το Studio 69 και τον Πάνο από το Ράδιο Καψούρα. Ένας έρωτας που γεννιέται μέσα από μια έχθρα δύο ομάδων. Ωστόσο, αν και η έχθρα υπάρχει, οι φίλοι του Πάνου αν και δεν συμφωνούν με αυτή τη σχέση θα  βοηθήσουν τον Πάνο να συναντήσει την «Ιουλιέτα» του στα κρυφά και με κίνδυνο. Και αφού πάνε τον Πάνο να συναντήσει την Μπέτυ, ο Στάθης και ο Σώτος αποφασίζουν να κάνουν μάτι, δηλαδή να παρακολουθήσουν κρυφά τις ιδιαίτερες στιγμές του ζευγαριού. Όσο περίεργο και «ανώμαλο» ακούγεται αυτό στις μέρες μας, στη δεκαετία του 1980 εξαιτίας της σεξουαλικής στέρησης των ανδρών σε συνδυασμό με την αυξανόμενη εξοικείωση του Έλληνα με το Πορνό ( άνθιση ελληνικού πορνό, υπόγειοι κινηματογράφοι που πρόβαλλαν πόρνο αλλά και ζωντανό πορνό) άνθισαν οι «ματάκηδες» ή αλλιώς «μπανιστιρτζήδες»
  • «Ξέρεις Στάθη..Εγώ ήθελα να κάνω τον Κυριάκο να ζηλέψει..-Τυχερό το κωλόπαιδο..». Η Κούλα θέλοντας να  κάνει τον Κυριάκο να ζηλέψει προσποιείται ότι αγαπά τον Στάθη, όμως την ώρα της κρίσης παραδέχεται το ψέμα που είχε πει. Ο Στάθης ξεκινά να κλαίει ενώ στο background ακούγεται το cliché μπουζούκι του πόνου και του αναστεναγμού των ελληνικών ταινιών το οποίο αμέσως μετά ο  Στάθης αποδομεί και   σατυρίζει την κατάσταση που είχε περιέλθει λέγοντας : «Στεναχωρήθηκα. Πάω να φάω ένα σουβλάκι με Τζατζίκι»
  • «..μάλιστα..κορόιδο..και κάτι χειρότερο..ερωτευμένο κορόιδο» Η Κούλα πηγαίνει στο μαγαζί της αδερφής του Στάθη για να πάρει σχεδόν δωρεάν ρούχα εκμεταλλευόμενη την αγάπη του Στάθη για εκείνη. Η Κούλα περιγράφει τον Κυριάκο στον Στάθη ως «Ευρωπαίο», περιγραφή που για την εποχή περικλείει στοιχεία όπως κανόνες savoir vivre, τρυφερότητα, κατανόηση απέναντι στην γυναίκα, ύπαρξη  ισότητας μεταξύ των δύο φύλων και ένα γενικότερα προφίλ που έρχεται σε αντίφαση με την ως τότε ελληνική λαϊκή κουλτούρα. Περισσότερα για αυτό το θέμα θα γράψω στην ανάλυση της ταινίας «ο Κώτσος στην Ε.Ο.Κ». Φυσικά ο Ψάλτης ειρωνεύεται τον Κυριάκο λέγοντας ότι είναι ευρωπαίος αλλά χωρίς το εύρω.
  •  «..με κάνεις και νιώθω σαν τον Άγιο Πρεβέζης…». Η Κούλα προκαλεί τον Στάθη αλλάζοντας ρούχα μπροστά του και ο Στάθης σοκάρεται και μπαίνει στον πειρασμό. Στις νεανικές και όχι μόνο αφηγήσεις του 1980 η αμαρτία και ο πειρασμός εκφέρεται αλληγορικά μέσα από το σκανδάλο του Μητροπολίτη Νικοπόλεως και Πρεβέζης  Στυλιανού Κορνάρου  ο οποίος είχε ερωτικές σχέσεις με μια πιστή (1979) και είχε αναστατώσει την τοπική αλλά και την ευρύτερη ελληνική κοινωνία.
  • «..Denny μας την έχουν φτιάξει άσχημα την δουλειά..δεν ακουγόμαστε ούτε στα 10 μέτρα..» Αυτή η ατάκα θα σηματοδοτήσει τα αντίποινα του Studio 69 απέναντι στην παρέα του Στάθη. Έτσι λοιπόν κάνουν και αυτοί «Ντου» στο πάρτυ σε κέντρο με λαϊκή μουσική του Ράδιο Καψούρα και μετά τον καυγά καταλήγουν στο αστυνομικό τμήμα.
  • «Αμάν αυτοί οι σταθμοί..αν δεν τους κλείσουνε δεν θα ησυχάσουμε..». Οι κοπέλες και των δύο ομάδων είναι ενωμένες πια δύο συνειδητοποιούν ότι αυτή η «βεντέτα» που προέρχεται από τον ράδιο-πειρατικό ανταγωνισμό δεν βγάζει πουθενά. Έτσι λοιπόν αποφασίζουν να επισκεφτούν το αστυνομικό τμήμα και να βοηθήσουν στο να λυθεί η παρεξήγηση.
  • «Έχουμε προηγούμενα κύριε αστυνόμε..Αυτός ο ψηλός ξεμυάλισε την αδερφή μου..και είναι και άλλα που έχουν γίνει..». Φυσικά δεν είναι αυτός ο πραγματικός λόγος της «βεντέτας» αλλά ο ράδιο-πειρατικός ανταγωνισμός. Δύο παραβατικές υπο-κουλτούρες (σε αυτή την περίπτωση) ζώντας σε ένα καθεστώς παρανομίας δεν επιθυμούν να εμπλέκονται με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης για να λύνουν τις διαφορές τους αλλά  προτιμούν να λύνουν τις διαφορές τους μόνοι τους. Είναι ενάντια σε κάθε είδους συνδιαλλαγής με την αστυνομία και αυτό αποτελεί βασικό ηθικό στοιχείο κάθε παραβατικής ομάδας. Από τους χούλιγκανς, τις συμμορίες ανηλίκων αλλά και τις συμμορίες των slums μέχρι τις κρητικές βεντέτες και τους μαφιόζους υπάρχει ένα καθεστώς αυτοδικίας και αυτοδιαχείρησης των μεταξύ τους κρίσεων τις οποίες και θέλουν να διαχειρίζονται τέτοιες καταστάσεις με τους δικούς τους νόμους και ηθικούς κανόνες. Και αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που ονομάζουμε αυτές τις ομάδες υπο-κουλτούρες. Παρόλα αυτά ο Στάθης προτιμά να καταμαρτυρήσει την πλήρη αλήθεια θέλοντας να δώσει ένα τέλος σε αυτή την «βεντέτα» και είναι έτοιμος να δεχθεί τις συνέπειες του νόμου. Στην προκειμένη παρουσιάζεται ότι αυτό γίνεται από την άγνοια του Στάθη ότι οι δύο σταθμοί τελούν υπό καθεστώς παρανομίας, πράγμα που στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει καθώς στην αρχή της ταινίας λέει « Τι έγινε ρε παιδία ; γιατί να σταματήσω την εκπομπή; Έκανε μπλόκο η αστυνομία στον Σταθμό». Έτσι βλέπουμε ότι ο Στάθης ουσιαστικά γίνεται ο «ρουφιάνος» σύμφωνα με την άποψη των υπολοίπων καθώς αποκαλύπτει την ύπαρξη των δύο πειρατικών σταθμών και ακολούθως δέχεται το «πτύειν»  και την περιφρόνηση από τους υπόλοιπους μέσα στο κρατητήριο.

 

  •  Στην συνέχεια οι κοπέλες εισέρχονται στο αστυνομικό τμήμα και παρακαλούν τον αστυνομικό να απελευθερώσουν τις δύο ομάδες από το κρατητήριο αποφεύγοντας έτσι τις προβλεπόμενες από το νόμο ποινές. Ο αστυνομικός φαινομενικά παράτυπα τους απελευθερώνει. Αυτή η ενέργεια φυσικά και χρησιμοποιείται ως την «λύση» του σεναρίου ως προς το happy end αλλά στην ουσία διαφαίνεται η αντιμετώπιση τέτοιων παραβάσεων όχι μέσα από το νομικό πλαίσιο αλλά από το προηγούμενο στάδιο της ποινικής δικαιοσύνης δηλαδή την αστυνομία. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με την ταινία τέτοιου είδους παραβάσεις δεν φτάνουν ποτέ στο δικαστήριο και ακολουθείται μια αποκαταστατική δικαιοσύνη και μια διορθωτική δικαιοσύνη στους νεαρούς παραβάτες. Πιο απλά λόγω του νεαρού της ηλικίας των παραβατών σε συνδυασμό με την φύση της παράβασης η ποινική δικαιοσύνη θεωρεί ότι ο εγκλεισμός δεν αποτελεί την κατάλληλη ποινή και έτσι η κύρωση που επιβάλλεται είναι η αποκατάσταση τυχόν ζημιών που έχουν προκληθεί από την παράβαση και η δυνατότητα  στις  ομάδες και στη στάση τους απέναντι στην παράβαση να διορθωθεί μέσα στην ίδια την κοινωνία. Στην προκειμένη οι ζημιές που έχουν προκληθεί είναι στα κέντρα διασκέδασης από τις εισβολές των παραβατών. Η διορθωτική δικαιοσύνη έρχεται μέσα από τις ίδιες τις ομάδες και πιο συγκεκριμένα από τις κοπέλες οι οποίες αναλαμβάνουν τον ρόλο να συνετίσουν τα αγόρια και να τα διοχετεύσουν προς εναλλακτικές νόμιμες ενέργειες και διασκεδάσεις (διοργάνωση parties) που θα ήταν εξίσου διασκεδαστικές. Συνεπώς  προβάλλεται η εναλλακτική πρόταση προς τους ραδιοπειρατές οι οποίοι τελούσαν υπό καθεστώς παρανομίας. Με άλλα λόγια, μπορούν να διοχετεύσουν σε άλλες νόμιμες οδούς τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες και να διασκεδάσουν εξίσου με το να είναι ραδιοπειρατές και τελούν υπό καθεστώς παρανομίας.

Βιβλιογραφία και άλλες πηγές

Ραδιοπειρατές και Ραδιοπειρατεία :

http://radiopeiratis.blogspot.gr/p/blog-page_08.html

http://clipartradio.gr/?p=787

ΔΙΟΔΙΑ, «Ο τελευταίος των ραδιοπειρατών» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

Κοινωνιολογία και Εγκληματολογία:

D. Hebdige(1979) Subculture: the meaning of Style , Metheun & Co. Ltd publications και ελληνική έκδοση 1981  από τις εκδόσεις «Γνώση»

A.Wilson (2007) Northern Soul : Music, Drugs and Subcultural identity. Willan Publishing

Downes, D. & Rock, P. (2003) Understanding Deviance. 4th edition. Oxford University Press,

Α. Αστρινάκης (1991) Νεανικές Υποκουλτούρες. Βρετανική Θεώρηση και η Ελληνική εμπειρία, Εκδόσεις Παπαζήση


[1] Η συμβολική αλληλεπίδραση και η θεωρία της μάθησης κοινωνικών πρακτικών είναι δύο θεωρίες που μπορούν να εξηγήσουν εν μέρει τις οδούς και τους τρόπους μέσω των οποίων μεταδίδεται η μουσική ,το στυλ και οι πρακτικές της μουσικής σκηνής μέσα σε ένα δεδομένο κοινωνικό περιβάλλον (καφετέρια, ντισκοτέκ, πειρατικό ραδιόφωνο περιορισμένων ακροατών). Περισσότερα μπορεί να δει κάποιος μέσα από έργα του D.Hebdige ο οποίος μιλάει για το «Νόημα του Στυλ» και του A.Wilson ο οποίος σε μια από τις μελέτες του μιλάει σχετικά με τον ρόλο των ερασιτεχνών D.Js μέσα σε μια νεανική κουλτούρα που βασικό της στοιχείο είναι η μουσική.

Advertisements

From → Uncategorized

One Comment
  1. viedta permalink

    Thank you.είναι καλό να γνωρίζουμε

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: